ട്രംപ് ഭരണകൂടവും ഇറാൻ സംഘർഷങ്ങളും: ഒരു വിശകലനം (Trump Iran War Analysis)
അമേരിക്കൻ മുൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ ഭരണകാലത്ത് അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം അതീവ സങ്കീർണ്ണവും സംഘർഷഭരിതവുമായിരുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ ചലനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച നിരവധി തീരുമാനങ്ങൾ ഈ കാലയളവിൽ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറാൻ്റെ ആണവ പദ്ധതികളെക്കുറിച്ചും മേഖലയിലെ സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ചും ട്രംപ് ഭരണകൂടം സ്വീകരിച്ച കർശന നിലപാടുകൾ ലോകശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു.
മാക്സിമം പ്രഷർ പോളിസി (Maximum Pressure Policy)
ഇറാൻ്റെ മേൽ ശക്തമായ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുക എന്നതായിരുന്നു ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ പ്രധാന തന്ത്രം. ഇതിനായി അദ്ദേഹം 'മാക്സിമം പ്രഷർ' എന്ന നയം നടപ്പിലാക്കി. ഇതിലെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയായിരുന്നു:
- ആണവ കരാറിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റം: 2015-ൽ ഒപ്പുവെച്ച ഇറാൻ ആണവ കരാറിൽ (JCPOA) നിന്ന് അമേരിക്ക ഏകപക്ഷീയമായി പിന്മാറി. ഇറാൻ്റെ ആണവ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഈ കരാർ പരാജയപ്പെട്ടുവെന്ന് ട്രംപ് വാദിച്ചു.
- സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ: ഇറാൻ്റെ എണ്ണ കയറ്റുമതി തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതിനും വിദേശ വിനിമയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമായി കടുത്ത സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തി. ഇത് ഇറാൻ്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ സാരമായി ബാധിച്ചു.
- സൈനിക സാന്നിധ്യം: മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ഇറാൻ്റെ സഖ്യകക്ഷികളെ നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.
കാസിം സുലൈമാനിയുടെ വധവും തുടർന്നുള്ള പ്രതികരണങ്ങളും
ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ കാലത്തുണ്ടായ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ സംഭവം ഇറാൻ്റെ പ്രമുഖ സൈനിക മേധാവിയായിരുന്ന കാസിം സുലൈമാനിയുടെ വധമാണ്. 2020 ജനുവരിയിൽ ഇറാഖിലെ ബാഗ്ദാദ് വിമാനത്താവളത്തിൽ വെച്ച് അമേരിക്കൻ ഡ്രോൺ ആക്രമണത്തിലാണ് അദ്ദേഹം കൊല്ലപ്പെട്ടത്. അമേരിക്കൻ എംബസികൾക്കും സൈനിക താവളങ്ങൾക്കും നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായാണ് ഈ നടപടിയെന്ന് വൈറ്റ് ഹൗസ് അറിയിച്ചു.
ഈ സംഭവം ഇരുരാജ്യങ്ങളും നേരിട്ടുള്ള യുദ്ധത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമെന്ന ഭീതി ലോകമെങ്ങും സൃഷ്ടിച്ചു. ഇതിന് മറുപടിയായി ഇറാൻ അമേരിക്കൻ സൈനിക താവളങ്ങൾക്ക് നേരെ മിസൈൽ ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തി. എന്നിരുന്നാലും, ഒരു പൂർണ്ണമായ യുദ്ധത്തിലേക്ക് കാര്യങ്ങൾ നീങ്ങിയില്ലെങ്കിലും മേഖലയിലെ സംഘർഷം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ഇത് കാരണമായി.
സൈനിക നേതൃത്വവും തന്ത്രപരമായ തീരുമാനങ്ങളും
അമേരിക്കൻ പ്രതിരോധ വകുപ്പിലെ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരും ജനറൽമാരും ഈ സാഹചര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് നിരന്തരം ചർച്ചകൾ നടത്തിയിരുന്നു. ജോയിന്റ് ചീഫ് ഓഫ് സ്റ്റാഫ് ചെയർമാൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സൈനിക നേതൃത്വം ഇറാൻ്റെ നീക്കങ്ങളെ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുകയും പ്രസിഡന്റിന് റിപ്പോർട്ടുകൾ നൽകുകയും ചെയ്തിരുന്നു. പലപ്പോഴും സൈനികമായ ഇടപെടലുകളെക്കാൾ ഉപരിയായി സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദത്തിലൂടെ ഇറാനെ കീഴടക്കാനാണ് ട്രംപ് ശ്രമിച്ചത്.
ഇതിന്റെ ദീർഘകാല പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ
ട്രംപിന്റെ ഇറാൻ നയങ്ങൾ പലതരത്തിലുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് വഴിതെളിച്ചു. ചിലർ ഇതിനെ ഇറാൻ്റെ തീവ്രവാദ പ്രവർത്തനങ്ങളെ തടയാനുള്ള ശക്തമായ നടപടിയായി കണ്ടപ്പോൾ, മറ്റു ചിലർ ഇത് മേഖലയിലെ അസ്ഥിരത വർദ്ധിപ്പിച്ചുവെന്ന് വാദിച്ചു. പ്രധാനമായും താഴെ
